Phân tích chùm thơ thu của Nguyễn Khuyến

Phân tích chùm thơ thu của Nguyễn Khuyến

Hướng dẫn

Loading...

Mùa thu là đề tài muôn thuở của thơ ca, mùa thu với nắng vàng, trời cao và gió nhẹ đã khơi dậy nguồn cảm xúc dạt dào để làm nên những bức tranh thơ tuyệt tác, để làm nên những hình ảnh lấp lánh dịu dàng, ngọt ngào mà lặng lẽ đượm buồn. Mùa thu cũng trở thành một hình tượng đặc sắc trong thơ ca Nguyễn Khuyến trở thành một người bạn tri âm đầy sức sống trong tâm hồn Nguyễn Khuyến. Mùa thu trên trang thơ Nguyễn Khuyến đẹp lung linh kỳ diệu, dẹp với sự tĩnh lặng thanh bình, đẹp với những nét quen thuộc gần gũi thân thương, đẹp với cả những suy nghĩ trăn trở giằng xé day dứt tự thẳm sâu trái tim. Thu vinh là một trong ba bài thơ thu đặc sắc nhất của

Nguyễn Khuyến, là bài thơ đẹp nhất của Nguyễn Khuyên về bức tranh mùa thu và bức tranh tâm trạng của chính mình, là bài thơ đã mang đến những cảm xúc thiết tha chấy bỏng làm rung động tâm hồn người đọc muôn đời.

Dưới con mắt nhạy cảm của Nguyễn Khuyến, mùa thu không đơn thuần chỉ là mùa thu của thiên nhiên, mùa thu cũng có hồn, có sức sống, mùa thu trở thành một người bạn tâm giao tri âm tri kỷ, trở thành nơi chốn bình yên cho Nguyễn Khuyến trút hết những gánh nặng âu lo day dứt trong lòng. Với Thu vinh với những hình ảnh gần gũi quen thuộc mà rực rỡ lung linh, Nguyễn Khuyến đã vẽ nên một bức tranh mùa thu đẹp chưa từng có, mang đậm phong vị hương đồng gió nội, đồng thời gửi gắm vào đó cả bức tranh tâm trạng của chính mình, cả những khắc khoải trở trăn sâu lắng nhất của lòng mình.

Từ những nét phác họa đầu tiên, bức tranh thu đã hiện ra trước mắt ta, mở ra một không gian mênh mông vời vợi:

Trời thu xanh ngắt mấy tầng cao.

Nhà thơ đặc tả bầu trời bao la bằng gam màu "xanh ngắt", làm bầu trời như rộng thêm ra, như cao hơn lên, như được đẩy lên, sáng trong, vời vợi, sâu thăm thẳm. Màu “xanh ngắt" ấy là màu xanh đặc trưng, là màu xanh rất riêng của mùa thu đất Việt, là màu xanh mang đậm cả hương vị đồng quê và hương vị dân tộc ngàn đời. Đã hơn một lần ta bắt gặp màu xanh ấy trong trang thơ Nguyễn Khuyến:

Tầng mây lơ lửng trời xanh ngắt

(Thu điếu)

Hay:

Da trời ai nhuộm mà xanh ngất.

(Thu ẩm)

Phải chăng màu xanh ấy đã góp phần làm nên cái hồn dân tộc trong thơ thu Nguyễn Khuyến.

Đối lập với nét vẽ bầu trời là hình ảnh cần trúc hắt hiu trước gió:

Cần trúc lơ phơ gió hắt hiu.

Hình ảnh cần trúc điểm xuyết vào không gian bao la một nét mảnh mai duyên dáng, thanh thoát nhẹ nhàng, gợi lên sự thanh bình, êm ả của cuộc sống tĩnh lặng sau lũy tre làng. Trong cổ thi xưa, trúc cũng là biểu tượng cho tấm lòng, khí phách, ý chí của người quân tử. Miêu tả hình ảnh cần trúc trong thơ, phải chăng Nguyễn Khuyến muốn nói đến một tâm hồn thanh cao trong sạch ẩn dật giữa chốn thôn quê bình dị êm đém:

Nước biếc trông như tầng khói phủ Song thưa dể mặc bủng trăng vào.

Mặt nước long lanh phán chiếu bầu trời, ánh lên xanh biếc, trời xanh, nước xanh, cả không gian như tràn ngập một sắc xanh dịu dàng mà lung linh rạng rỡ, sắc xanh như nối liền bầu trời và mặt đất, sắc xanh bao trùm đầy sức sống ngút ngàn,sắc xanh ấy -còn mang cá nét huyền ảo thư mộng bởi "tầng khói phú" giăng mắc nhạt nhoà. Sắc xanhẩy như ánh lẽn trong làn sương khói bàng bạc mờ ao đầy chất thơ, gieo vào lòng người bao xúc cảm dạt dào:

Song thua dứ mặc bủng trăng vào.

"Để mặc" một sự hữu ý, hữu tình đầy tinh tế, dường như nhà thơ đang mở rộng tám hỏn mình đế đón nhận vẻ đẹp cua thiên nhiên, để đón nhận cánh thu kỳ diệu, để đón nhận dòng suối ánh trăng chảy tràn trề, dát vàng vạn vật. "Bóng trăng" ở đây như có hòn. như có suy nghĩ, có trái tim để cùng làm bạn với nhà thơ, cùng tri âm tri kỷ với nhà thơ. Nhà thơ và ánh trăng như đang quán quýt lấy nhau, đang giao hoà, hoà quyện vào nhau trong niềm mê say, trong những cảm xúc thiết tha đẹp đẽ. Bóng trăng tan trong đêm thu ấy thực sự là một trong những nét đặc sắc nhất của bức tranh Thu vịnh, là một trong những hình ánh rực rở lung linh nhát vế mùa thu dưới ngòi bút nhạy cảm Nguyễn Khuyến.

Không chỉcó trời, có nước, có trâng, bức tranh thu của Nguyễn Khuyến còn có cả hoa, nhưng là hình ảnh hoa rất đạc biệt:

Mấy chùm trước giậu hoa năm ngoái.

Nhà thơ nhìn hoa năm nay mà cứ ngỡ là hoa năm ngoái. Phải chăng, đốivới nhà thơ, tất cả mọi vật đểu không thay đổi và thời gian đang ngừng lại, đang lắng đọng, lặng lẽ, âm thầm. Câu thơ ẩn chứa một nỗi niềm hoài cổ sâu sắc, một nỗi niềm nhớ xót xa khắc khoải hướng về quá khứ đã qua.

Một tiếng trên không ngỗng nước nào.

Tiếng ngỗng kêu ấy là âm thanh duy nhất trong cả bài thơ, nó không đủ sức phá tan cái không khí êm ả thanh bình tĩnh lặng của mùa thu nơi làng quê thôn dã, nhưng nó cũng đủ sức làm nhà thơ sực tỉnh, giạt mình quay về với hiện tại, giật mình ý thức sâu sắc cái hoàn cảnh thực tại của mình, giật mình và chua chát xót xa trước cuộc đời đen bạc.

Hai câu thơ cuối trực tiếp bộc lộ bức tranh tâm trạng của nhà thơ:

Nhân hứng cũng vừa toan cất bút Nghĩ ra lại thẹn với ông Đào.

Ớ đây bỗng xuất hiện tàm trạng "thẹn" của nhà thơ. Nhà thơ thẹn vì tài làm thơ của mình không bằng được ông Đào hay buồn vì thái độ từ quan vềởẩn của mình không dứt khoát cương trực tháng thắn như óng Đào? Cái thẹn ấy thể hiện một sự nhún mình, một sự khiêm nhường cao cả. Nguyễn Khuyến đã thấu hiểu và trân trọng vẻ đẹp, phẩm chất của người khác. Nguyễn Khuyến đã ý thức rất sâu sắc về con người mình, về tâm hồn phẩm chất của mình. Nguyễn Khuyến đã bộc lộ một cách kín đáo nhưng đầy xúc động nỗi lo lắng trăn trở day dứt cứa mình trước vận mệnh của đất nước quê hương. Dù ở bất kỳ hoàn cảnh nào. dù gặp bất kỳ trở ngại khó khăn nào, trái tim cao quý đẩy yêu thương của Nguyễn Khuyến vẫn luôn hướng về quê hương đất nước, vẫn lo nghĩ suy tư và tâm huyết với sự nghiệp hiến dâng thân mình cho tổ quốc thân yêu.

Với Thu vịnh,Nguyền Khuyên dã góp vào thi đe mùa thu của lịch sử văn học dân tộc một bức tranh đặc sắc, một bức tranh láp lánh ánh sáng, trong trẻo, thanh bình, yên á thân thương, một bức tranh đấy hon người, da tinh người, đấy sức sông. Nguyễn Khuyến phải có một tâm hồn tinh tế nhạy cảm đón vỏ cùng mới có thể cảm nhận và đưa lên trang thơ những hình anh quen thuộc gian dị mà đẹp đẽ đến thế. Nguyễn Khuyên phái có một tám lòng trang nghĩa, một trái tim nhân ái và vĩ đại vô cùng mới có thể gửi găm vào những tiếng thơ tình yêu thương quẻ hương đất nước kín đáo mà chấy bong mãnh hệt đến thế.

Những tiếng thơ thu cua Nguyền Khuyên sẽ còn mãi mãi ngân vang, in sâu trong tâm khảm người đọc muôn đời như hình ảnh thân thương nhất của cái hồn dân tộc.

tag: phan tich bai tho thu dieu, phan tich bai tho thu vinh, phan tich bai tho thu am

Nguồn: Vietvanhoctro.com

Phân tích chùm thơ thu của Nguyễn Khuyến
Đánh giá bài viết
Loading...

Từ khóa tìm kiếm

DMCA.com Protection Status