Phân tích đoạn thơ Kiều ở lầu Ngưng Bích

Phân tích đoạn thơ Kiều ở lầu Ngưng Bích – Bài 1

Một khung cảnh thiên nhiên vắng lặng không một bóng người, không một tâm hồn thân thuộc, bầu bạn, trong khi dư vị đau khổ, tủi nhục vừa trải qua vẫn còn da diết bê bàng mây sớm đèn khuya. Một khung cảnh thiên nhiên trải rộng mênh mông bộn bề bát ngát xa trông thâu gồm cả ngọn núi xa xăm và ánh trăng gần gũi vào bầu, trời cao rộng vô tận. Cái vắng lặng của thiên nhiên và cái mênh mông của vũ trụ khắc sâu thêm cảm giác cô đơn trong tâm hồn Thúy Kiều và dồn tới lớp lớp những nỗi niềm chua xót, đau thương. Ý nghĩ đầu tiên của Kiều lúc này là hướng về Kim Trọng và sau đó mới đến song thân. Mặc dầu từ người được láy lại ở cả hai đầu khổ thơ:

Loading...

Tưởng người dưới nguyệt chén đồng
Xót người tựa cửa hôm mai.

Những thì liệu, điển cố vận dụng ở đây xác định hai mối quan hệ tình cảm khác biệt của nàng. Với Kim Trọng là: dưới nguyệt chén đông tâm son gột rửa, còn khi nói về cha mẹ là: quạt nồng ấp lạnh, sân Lai, gốc từ. Đó cũng là toàn bộ những từ ngữ, điển cổ thì liệu Trung Hoa xuất hiện trong đoạn thơ tả cảnh ngụ  tình này. Ở đây chủ yếu xuất hiện những từ thơ mang phong cách thành ngữ, tục ngữ Việt Nam diễn tả nỗi lòng tưởng nhớ người yêu, xót thương cha mẹ. Tâm tư ấy được biểu đạt qua chiều dài của thời gian và khoảng cách của không gian như  rày trông mai chờ, tựa của hôm mai, cách mấy nắng mưa, bên trời góc bể… Đoạn độc thoại ngắn gọn, tám câu thơ lục bát nhưng có giá trị nghệ thuật lớn lao. Nguyễn Du chú trọng miêu tả nội tâm nhân vật qua ngôn ngữ độc thoại. Ngôn ngữ độc thoại trong Truyện Kiều chủ yếu xuất hiện ở một Số nhân vật liên quan đến những chặng đường đặc biệt trong vận mệnh Thúy Kiều, Kim Trọng, Từ Hải, Hoạn Thư, Mã Giám Sinh. Những nhân vật này, do tính cách có ý nghĩa tiêu biểu cho từng loại người, có vị trí đặc biệt trong việc thể hiện chủ đề tác phẩm. Thúy Kiều là nhân vật trung tâm, có số lượng ngôn ngữ độc thoại lớn nhất. Nguyễn Du thường để Thúy Kiều độc thoại ở những chặng đường có ý nghĩa bước ngoặt đối với vận mệnh nhân vật. Diễn biến nội tâm qua ngôn ngữ độc thoại hết sức tự nhiên, lô-gíc. Những đoạn nhân vật độc thoại chủ yếu được diễn tả qua hệ thống ngôn ngữ dân tộc bởi vì hơn đâu hết, nhân vật bộc lộ những cảm xúc, những tư duy chân thực nhất khi con người đối diện với chính mình… Đúng như Nguyễn Du đã viết, nội tâm Thúy Kiều hết sức đa dạng – tâm trạng nửa tỉnh nửa cảnh như chia tấm lòng này bộc lộ chân thành tình yêu tha thiết sâu sắc mặc dầu vô vọng và đớn đau đối với Kim Trọng. Nàng xót thương da diet va day dứt khôn nguôi về nỗi không thể làm được nhiệm vụ quạt nồng ấp lạnh đối với song thân. Tính cách vị tha cũng khiến nàng luôn luôn tự đặt mình vào hoàn cảnh bi kịch của người thân: nàng tưởng tượng đến nỗi khắc khoải rày trông mai chờ của người tình cũng như hình bóng tội nghiệp tựa của hôm mai của người đã sinh dưỡng đẻ nặng. So sánh với câu thơ: Lòng lão thân buồn khi tựa của, hình tượng người mẹ già tựa cửa hôm mai ở đây tuy không được miêu tả cụ thể bằng từ ngữ buồn thương, nhưng chất bi kịch có phần tê tái, sâu xa hơn bởi chiều dài của thời gian như đã phân tích ở trên. Tám câu thơ cuối cùng của toàn đoạn thơ được xây dựng bởi điệp từ buồn trông ở các câu sáu nhằm diễn tả nét chủ đạo chi phối tâm trạng Thúy Kiều. Dường như ở đây không có con người, chỉ có cảnh vật hay đúng hơn, chỉ còn tâm trạng. Đây là một trong những đoạn tả cảnh ngụ tỉnh thành công nhất trong Truyện Kiều. Với quan niệm thẩm mĩ truyền thống, Nguyễn Du luôn luôn lấy khung cảnh thiên nhiên làm nền cho sự hoạt động của nội tâm nhân vật. Tính chất truyền thống ấy biểu hiện qua sự chi phối của lô-gíc nội tâm đối với lô-gíc cảnh vật khách quan, qua bút pháp phác họa và khái quát, qua hình tượng và ngôn ngữ ước lệ công thức.

Phân tích đoạn thơ Kiều ở lầu Ngưng Bích – Bài 2

Cuối cùng, Kiều nhìn đến cảnh trống trải, xa vắng mà nghĩ đến thân phận. Đây là những câu thơ réo rất bậc nhất về nỗi buồn luân lạc, bơ vơ. Mỗi câu như gợi lên một nỗi buồn thảm, hãi hùng lắng sâu trong vô thức:

Buồn trông cửa bể chiều hôm.
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?
Buồn trông ngọn nước mới sa.
Hoa trôi man mác biết là về đâu?
Buồn trông nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh.
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh.
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.

Tám câu thơ, mỗi cặp câu gợi ra một nỗi buồn sâu thẳm. Buồn trông là buồn mà nhìn xa, nhưng cũng là buồn mà trông ngóng một cái gì mơ hồ sẽ đến làm đổi thay tình trạng hiện tại. Hình như nâng mong một cánh buồm, những cánh buồm chỉ thấp thoáng xa xa, không rõ, như một ước vọng mơ hồ, mỗi lúc một xa.

Nàng lại trông ngọn nước mới từ cửa sông chảy ra biển (theo Lê Văn Hòe) ngọn sóng xô đẩy cánh hoa phiêu dạt, không biết về đâu. Kiều ngồi trên lan can làm sao thấy được cánh hoa trên dòng nước. Đây chỉ là cảnh tưởng tượng về số phận mình. Nàng lại trông thấy đồng cỏ úa tàn, chân mây, mặt đất một màu mờ mịt xanh xanh, tưởng như mịt mùng không có chân trời. Nàng lại trông gió cuốn mặt duềnh. Duềnh là chỗ biển ăn sâu vào đất liền, thành vụng (theo Thạch Giang). Gió cuốn mặt duềnh làm cho sóng vỗ dào dạt, ầm ầm… Tất nhiên, dù lầu Ngưng Bích có rất gần bờ biển cũng không thể nghe được tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi. Đây là hình ảnh vừa thực, vừa ảo, cảm thấy như sóng vỗ dưới chân, dãy hiểm họa, như muốn nhấn chìm nàng xuống vực. Tám câu thơ, câu nào cũng vừa thực vừa hư, vừa là thực cảnh, vừa là tâm cảnh. Toàn là hình ảnh về sự vô vọng, sự dạt trôi, sự bế tắc và sự chao đảo, nghiêng đổ. Đây chính là lúc mà tình cảm Kiều trở nên mong manh và yếu đuối nhất, là lúc mà nàng rất dễ rơi vào cạm bẫy, như nàng sẽ rơi vào tay Sở Khanh sau này.

Trong đoạn thơ này, không gian bao la rợn ngợp, không một bóng người. Thời gian như đốn lại, không biết bao nhiêu buổi sáng, buổi chiều lặp lại. Con người trở nên nhỏ bé, bất lực, trơ trọi. Nghệ thuật trùng điệp như kéo dài nỗi buồn vô vọng, vô tận của con người. Tám câu thơ, câu nào cũng vừa thực vừa hư, vừa là thực cảnh, vừa là tâm cảnh. Toàn là hình ảnh về sự vô vọng, sự dạt trôi, sự bế tắc và sự chao đảo, nghiêng đổ. Đây chính là lúc mà tình cảm Kiều trở nên mong manh và yếu đuối nhất, là lúc mà nàng rất dễ rơi vào cạm bẫy, như nàng sẽ rơi vào tay Sở Khanh sau này.

Đánh giá bài viết

Ứng dụng VĂN MẪU TỔNG HỢP trên điện thoại với hơn 30k bài văn mẫu hay nhất, giải bài tập SGK, soạn văn đầy đủ chi tiết. Hãy tải App ngay để chúng tôi phục vụ bạn tốt hơn nhé!

Nếu thấy bài viết hay, hãy động viên và chia sẻ ban biên tập! Các bình luận không phù hợp sẽ bị cấm bình luận vĩnh viễn.

Loading...
DMCA.com Protection Status