Phân tích tính sử thi của truyện ngắn Rừng xà nu của Nguyễn Trung Thành

Phân tích tính sử thi của truyện ngắn Rừng xà nu của Nguyễn Trung Thành – Bài 1

Nguyễn Trung Thành là nhà văn tên tuổi quen thuộc với những độc giả khi các tác phẩm của ông thường viết về đề tài kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ. Gắn bó với vùng đất Tây Nguyên hùng vĩ, nơi đây đã chắp bút cho tác giả viết nên tác phẩm “ Rừng xà nu”. Một tác phẩm mang đậm chất sử thi, hào khí chiến đấu cũng những người anh hùng dân làng Xô Man.

Sử thi là thể loại , mang ý nghĩa của cộng đồng dân tộc, ngơi ca những người anh hùng luôn hết mình cống hiến chiến đấu trong sự nghiệp giải phóng dân tộc. Những nhân vật trong các tác phẩm được xây dựng theo khuynh hướng sử thi đều là những đại diện cho giai cấp, cho dân tộc bất khuất, kiên cường cũng nhau gây dựng nên những trang sử hào hùng.

Qua tác phẩm "Rừng xà nu”, tính sử thi trước hết đã được thể hiện qua bức tranh thiên nhiên hùng vĩ, tráng lệ và đậm chất núi rừng Tây Nguyên. Nhà văn tập trung về rừng xa nu, là nơi “ nằm trong tầm đại bác của đồn giặc”, “ hầu hết đạn đại bác đều rơi vào đồi xà nu cạnh con nước lớn”. Những cây xà nu thẳng tắp, cao vút vươn lên về phía ánh sáng, tuy hứng chịu biết bao đạn bom, khiến cho “ có những cây bị chặt đứt ngang nửa thân mình đổ ào ào như một trận bão”, “ rồi có những cây con vừa lớn ngang tầm ngực người bị đạn đại bác chặt làm đứt đôi”. Thế nhưng những điều ấy chẳng thể quật ngã sức sống tiềm tàng của rừng xà nu. Biết bao đời nay, cây xà nu vững chãi “ ưỡn tấm ngực lớn của mình ra che chở cho cả dân làng”. Cây là , cây tựa như máu thịt của núi rừng tây nguyên.  Những vết thương mà rừng xà nu phải gánh chịu do giặc thù cũng chính là những mất mát, nỗi đau mà nhân dân phải gánh chịu trong . Thế nhưng, người dân Tây Nguyên luôn mạnh mẽ như những cây xà nu. Cây xà nu này ngã xuống liền có cây khác mọc lên, cũng như là hình ảnh tiếp nối bất diệt của các thế hệ nhân dân nơi đây, của dân làng Xô Man trong cuộc chiến đấu gan góc, bền bỉ để đánh đuổi quân thù.

Sau những câu văn hào hùng, dạt dào niềm tự hào yêu thương đối với rừng cây xà nu, tác giả hướng ngòi bút sử thi đến với những người dân anh hùng của núi rừng Tây Nguyên. Nhắc tới cụ Mết, người là cội nguồn, chứng nhân cho lịch sử. Cụ như một nhân vật huyền thoại từ hình dáng cho đến phẩm cách: đôi mắt sáng xếch ngược, ở trần, ngực căng như một cây xà nu lớn. Trải qua biết bao ngày tháng chiến đấu gian khổ, cụ vẫn luôn vững chãi, chỉ dạy soi đường dẫn lối cho thế hệ mai sau “ chúng nó đã cầm súng, mình phải cầm giáo. Nhắc tới Dít- một cô gái đầy lòng dũng cảm, vào thông minh. Thân là con gái nhưng cô luôn bình thản trước đòn roi, súng gươm của kẻ thù. Rồi đến cả những thế hệ bé hơn như bé heng “ mặc chiếc áo bà ba dài phết đít, vẫn đóng khố, súng đeo chéo ngang lưng ra vẻ một người lính thực sự. Chú bé ấy luôn ước mong lớn lên, cũng được làm lính được tham gia cách mạng như bao anh chị thế hệ trước. Dòng máu anh hùng đã thấm nhuần, nuôi dưỡng biết bao con người nơi đây về lòng yêu nước.

Nổi bật nhất trong toàn bộ tác phẩm là nhân vật Tnú. Từ một chú bé mồ côi được cả dân làng Xô man nuôi dưỡng, từ bé đã tham gia làm liên lạc, gửi thư cho các chiến sĩ. Ngay khi bị giặc bắt, chú bé Tnú chẳng hề run sợ, mà đặt bàn tay lên bụng và cương quyết khai rằng “  cộng sản ở đây”. Ta còn thấy hình ảnh một chàng trai sẵn sàng lấy đá đập vào đầu đến chảy máu chỉ vì không thể học thuộc con chữ. Lớn lên, anh trở thành một trong những chiến sĩ nòng cốt, dẫn dắt dân làng Xô man tham gia chiến đấu. Anh được nuôi dưỡng, giác ngộ lý tưởng của đảng. Ngay cả trong hoàn cảnh vợ con anh bị giặc giết hại, anh bị tra tấn, mười đầu ngón tay của anh bị tẩm nhựa xà nu đốt cháy như ngọn đuốc càng biến nỗi căm thù trong anh trở lên lớn mạnh hơn bao giờ hết. Những nỗi đau về tinh thần và thể xác cũng không thể ngăn chặn được tinh thần chiến đấu của anh. Tnú là kết tinh của những phẩm chất đáng quý của người anh hùng dân tộc thấm đượm chất sử thi.

Với giọng điệu hào hùng, cùng không khí bối cảnh câu truyện Tây nguyện đậm đà màu sắc sử thi, cùng lịch sử của dân làng Xô man luôn bất khuất kiên cường. Giong văn trong rừng xà nu mang âm hưởng vang dội, trầm bổng của những con người được tôi luyện, hun đúc từ vùng đất nắng gió. Đặc biệt là biện pháp nhân hóa, miêu tả cây xà nu tựa như con người dân làng Xô man càng làm cho câu truyện cuốn hút người đọc.

Tình yêu thương và niềm tự hào vì dân tộc có được những người anh hùng tây Nguyên đã tạo nên những nét độc đáo và nâng tầm giá trị cho tác phẩm Rừng xà nu. Câu chuyện mang những nét bi tráng về cuộc đời những người anh hùng, hòa vang cùng lời kể của cụ già làng- người gắn bó máu thịt, là cội nguồn của lịch sử khiến nét sử thi trong tác phẩm càng được bùng nổ, thăng hoa trên từng trang viết.

Xem thêm:  Cảm xúc khi rời xa mái trường THPT

Phân tích tính sử thi của truyện ngắn Rừng xà nu của Nguyễn Trung Thành – Bài 2

Tác phẩm Rừng xà nu của Nguyễn Trung Thành viết về đề tài cuộc cách mạng dân chủ ở miền Nam trên địa bàn rừng núi Tây Nguyên. Tác phẩm xuất sắc trong Việt Nam hiện đại thời kì kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Tác phẩm mang khuynh hướng sử thi.

Tính sử thi là biểu hiện những đặc điểm của thể loại sử thi gắn với những sự kiện trọng đại  của cộng đồng của dân tộc. Nhân vật mang tính đại diện, thiên nhiên được nhìn trong tầm khái quát.

Tính sử thi được biểu hiện phong phú, đa dạng cả ở nội dung  lẫn ở hình thức. Với đề tài, kết cấu thì chính là xung đột lớn mang tầm thời đại. Xung đột một mất một còn giữa dân tộc ta và Mĩ – Ngụy, giữa lòng căm thù sâu sắc, hoạt động yêu nước, cao cả của nhân dân ta với vũ khí tối tân, hiện đại, sự dã man, tàn bạo, của kẻ thù. Đó chính là hai mảng sáng tối tương phản nhau gay gắt. Xung đột lớn lao đó tạo ra tính sử thi cho tác phẩm.

Chủ đề  mang tính sử thi, chủ đề ngợi ca chủ nghĩa anh hùng cách mạng, ngợi ca cuộc đồng khởi của nhân dân làng Xô Man ở Tây Nguyên, tiêu diệt bọn thằng Dục tàn bạo, đó chính là cuộc đồng khởi của nhân dân  kiên cường, bất khuất nói chung. Đó cũng chính là sự kiện lịch sử  của dân tộc ta trong kháng chiến chống Mỹ. Đây là sự kiện lớn lao mở ra cuộc tổng khởi nghĩa của nhân dân Nam Bộ, từ bóng tối đau thương để bước ra ánh sáng, hướng tới .

Về nhân vật: có tính đại diện cao biểu hiện  ở Tnú: Ở nhân vật Tnú có số phận bi thương của dân làng Xô Man, Tnú cũng bị bắt, cũng bị tra tấn, cũng bị giết vợ, giết con, chịu nhiều mất mát, hi sinh. Tnú là một điển hình cho một bi thương trong vô vàn những bi thương. Tnú chịu những nỗi đau của con người trong chiến tranh giống như vô vàn những con người khác. Tnú  cũng giống như dân làng Xô Man cũng chịu sự tra tấn man rợ của kẻ thù: cả làng Xô Man không ai không bị roi vọt của bọn Mĩ-Ngụy, tiếng la hét, tiếng khóc vang dậy cả rừng núi này. Anh Xút thì bị giết, bà Nhan thì bị chặt đầu, treo đầu súng… Tnú cũng giống như dân làng Xô Man khi chỉ có hai bàn tay trắng, chưa biết cầm vũ khí đứng lên thì dẫu căm thù, phẫn nộ cực độ vẫn phải chịu số phận bi thương, vẫn phải chịu tăm tối.

Tính cách anh hùng, phẩm chất cao đẹp, kết tinh những phẩm chất cao đẹp của dân làng  STrá nói riêng, dân tộc ta nói chung: căm thù giặc, yêu nước, gan dạ, dũng cảm, kiên cường, bất khuất, trung thành với cách mạng, nặng tình nặng nghĩa. Tnú mang trong mình tinh thần, vẻ đẹp tâm hồn của cả dân tộc là người anh hùng trong thời kì kháng chiến chống Mỹ và cũng chính là Đăm Căn – một thuở của Tây Nguyên.

Về giọng điệu, ngôn ngữ: Tác phẩm rừng xà nu là một câu chuyện dài được kể trong một ngắn có độ súc tích, cô đơn

Giọng kể của cụ Mết già làng trầm trầm, âm vang. Đấy là giọng kể quen thuộc của dân làng ở Tây Nguyên, giọng kể rất trang trọng  để con cháu về trang sử hào hùng, một người có anh dũng của quê hương, câu chuyện mới xảy ra được kể như một câu chuyện lịch sử, không gian kể, ngôn ngữ kể cũng thể hiện chất sử thi rất rõ: toàn dân làng sum họp trước nhà cũng trong không khí im lặng trước đống lửa lớn để lắng nghe già làng kể về câu chuyện lịch sử hào hùng của dân làng.

Thiên nhiên được miêu tả trong tác phẩm, đó là hình tượng hoàng tráng, hùng vĩ, mang tầm khái quát lớn lao, mở đầu là hình ảnh đồi xà nu nhìn đến tầm mắt cũng không thấy gì ngoài những đồi xà nu nối tiếp chạy đến chân trời. Kết thúc tác phẩm cũng là hình ảnh rừng xà nu, nhìn đến hết tầm mắt, cũng không thấy gì khác ngoài những rừng xà nu nối tiếp chạy đến chân trời. Cây xà nu, rừng xà nu được miêu tả là hình ảnh thiên nhiên đặc trưng của Tây Nguyên với những đặc điểm, vẻ đẹp rất riêng, sức sống mãnh liệt, ham ánh sáng Mặt Trời… Đó cũng chính là hình ảnh biểu tượng cho con người cho con người Tây Nguyên  kiên cường, bất khuất trong lửa đạn, sức sống bền bỉ, mãnh liệt, ham tự do,và cây xà nu, rừng xà nu còn được miêu tả với vẻ đẹp tầm vóc là một hình tượng có tính sử thi như khí phách của một dũng sĩ trong kháng chiến cống Mỹ ( rừng xà nu ưỡn tấm ngực lớn của mình che chở cho làng ). Đó chính là hiện tượng đậm chất sử thi.

Loading...

Từ ngôn ngữ-giọng điệu cách kể cùng với nội dung câu chuyện một đời người được kể trong một đêm, con người có đời tư riêng nhưng không được nhìn từ cái nhìn đời tư mà được nhìn trong mối quan hệ gắn bó với cộng đồng, gắn với sự kiện lịch sử có ý nghĩa, khiến cho nhân vật hiện lên hào hùng, đậm chất sử thi. Tự mỗi chi tiết trong tác phẩm đều thể hiện tính sử thi bởi vì nó là tiếng nói của lịch sử của thời đại, nó gắn với sự kiện yếu tố có ý nghĩa đối với cộng đồng, đối với dân tộc.

Xem thêm:  Tưởng tượng cuộc thi của các loài hoa và trong vai một loài hoa, em hãy kể lại cuộc thi đó.

Như vậy, tác phẩm rừng xà nu là một thiên truyện mang ý nghĩa và vẻ đẹp của một khúc sử thi trong văn xuôi hiện đại với lời văn chau chuốt, giàu hình ảnh, cách kể chuyện hấp dẫn, tác phẩm tái hiện vẻ đẹp truyền thống văn hóa hào hùng tráng lệ của thiên nhiên núi rừng, của con người và truyền thống văn hóa Tây Nguyên. Đồng thời tác phẩm cũng đặt ra một vấn đề lớn lao, có ý nghĩa thời sự, mang tầm vóc thời đại để sự sống của đất nước của nhân dân mãi mãi trường tồn chỉ có một cách duy nhất: đoàn kết lại cầm vũ khí, đứng lên để chống lại bọn tàn bạo.

Phân tích tính sử thi của truyện ngắn Rừng xà nu của Nguyễn Trung Thành – Bài 3

Sử thi là loại đẹp đẽ, vàng son ra đời từ buổi bình minh lịch sử nhân loại. Nội dung tác phẩm thường ca ngợi chiến công của những người anh hùng trên con đường dìu dắt dân tộc mình thoát khỏi thời đại tăm tối dã man sang thời đại văn minh tiến bộ. Đây là thể loại đi không trở lại của lịch sự văn hóa nhân loại. Những tác phẩm sau này kể về chiến tích của người anh hùng, đề cập đến vấn đề cốt yếu của lịch sử không còn được gọi là tác phẩm sử thi mà chỉ được xem có dáng dấp sử thi, mang tính sử thi. Việt Nam thời kì 1945 – 1975 mà đặc biệt là những tác phẩm viết về chiến tranh cách mạng rất giàu tính sử thi, trong đó có truyện ngắn Rừng xà nu của Nguyễn Trung Thành. Tính sử thi của truyện được thể hiện qua chủ đề, bức tranh thiên nhiên, hình tượng nhân vật và qua ngôn ngữ trần thuật.

Cốt truyện Rừng xà nu kể về cuộc đời của Tnú và chuyện chiến đấu của làng Xô Man. Xung đột chính của truyện là xung đột giữa nhân dân cách mạng với kẻ thù Mỹ ngụy. Dưới sự kìm kẹp của bọn ác ôn, dân làng Xô Man sống trong những ngày đen tối, ngột ngạt, căng thẳng vì bị khủng bố: chúng treo cổ anh Xút, chặt đầu bà Nhan, đánh chết mẹ con Mai. Nỗi đau thương, lòng căm thù tích tụ dần thành ý chí chiến đấu bất khuất. Xung đột đã lên đến đỉnh điểm, cao trào nên đã bùng nổ thành cuộc chiến đấu dữ dội ở cuối truyện. Đó là đêm bọn giặc đánh mẹ con Mai cho đến chết, Tnú người – cán bộ chỉ huy du kích bị rơi vào tay giặc. Dưới sự chỉ đạo của cụ Mết, bằng vũ khí thô sơ, dân làng đã trỗi dậy. Ngòi bút sử thi miêu tả cuộc chiến đấu hào hùng với những hình ảnh kì vĩ: ngàn tiếng thét vang dữ dội, tiếng chân người đạp trên sàn nhà ưng rào rào, ánh rựa vung lên sáng loáng, tiếng chiêng trống vang lộng núi rừng. Đêm ấy cả làng Xô Man ào ào rung động và lửa cháy khắp rừng. Bằng những chi tiết hoành tráng, nhịp văn  nhanh, tác giả đã miêu tả khí thế thần tốc, dựng lên không khí cuộc chiến đấu: khẩn trương, náo nức, dữ dội, quyết liệt, ngời sáng sức mạnh của chủ nghĩa anh hùng cách mạng. Trong thoáng chốc bọn giặc nằm ngổn ngang dưới lưỡi mác của dân làng. Dân làng đã vùng lên chiến đấu để giải phóng cuộc đời, chấm dứt thời kì đen tối mở ra cuộc chiến đấu trường kì, tự chủ.

Đó là câu chuyện chiến đấu của dân làng Xô Man, một sự kiện lịch sử trọng đại liên quan đến vấn đề sống còn của cộng đồng được kể với giọng văn hào hứng. Chủ đề của cốt truyện này là vấn đề cốt yếu của lịch sử được kể lại với cảm hứng say mê ca ngợi nên mang đậm tính sử thi.

Hòa nhập và tương ứng với tầm vóc của chủ nhân là bức tranh thiên nhiên rừng xà nu hùng vĩ mang vẻ đẹp sử thi.

Hình tượng cây xà nu được miêu tả xuyên suốt tác phẩm. Tác giả đã dành trọn phần mở đầu truyện để miêu tả rừng xà nu. Trong khu rừng từng luồng nắng trên cao rọi xuống những thân cây sóng lớp thẳng tắp, lóng lánh vô số hạt bụi vàng từ nhựa cây bay ra thơm ngào ngạt, mỡ màng. Tác giả đã dựng được khung cảnh có không gian ba chiều, tạo được không khí, làm sống dậy  bức tranh thiên nhiên có vẻ đẹp tràn đầy chất thơ, tráng lệ. Thế nhưng dưới tội ác của kẻ thù, rừng đã mang trên mình những vết thương chiến tranh đau đớn, càng đau đớn rừng xà nu càng trào lên sức sống mãnh liệt: cạnh một cây đã ngã, có bốn năm cây con mọc lên ngọn xanh rờn, nhanh chóng liền lại vết sẹo trên cơ thể cường tráng. Và khúc vĩ thanh của truyện: cả khu rừng lớn bạt ngàn, đến hết tầm mắt cũng không thấy gì khác ngoài những đồi xà nu nối tiếp chân trời. Bám rễ sâu trong lòng đất, những thân cao vươn lên đón nắng trời, ngàn năm như vẫn còn hát ru với gió… Thiên nhiên được miêu tả với sức sống to lớn, hùng mạnh, bất diệt. Vẻ đẹp hào hùng, tráng lệ và bi thương của rừng hòa nhập với cuộc đời bi tráng của dân làng, nên rừng xà nu góp phần tạo ra vẻ đẹp sử thi, chất thơ của thiên truyện.

Xem thêm:  Trình bày ý kiến của mình về hai câu nói: "Thất bại là mẹ thành công" và "Thử thách lớn nhất của con người là lúc thành công rực rỡ” (G. Welles)

Khi tái hiện một đoạn trường lịch sử đánh giặc ngoại xâm, tác giả đã xây dựng một anh hùng trong đó nổi bật tính cách anh hùng. Cụ Mết là nhân vật lịch sử. Cụ là biểu tượng của sức mạnh tinh thần và có tính truyền thống của dân tộc Strá. Trong một tài liệu khác, tác giả bảo rằng: Ông là lịch sử bao trùm, gắn kết giữa quá khứ với hiện tại. Cụ là người đại diện cho quần chúng cách mạng, là gạch nối giữa Đảng với đồng bào dân tộc. Và vai trò của cụ Mết thể hiện rất rõ trong đêm đồng khởi và là người phát lệnh chiến tranh: Thế là bắt đầu rồi… đốt lửa lên. Chân lí đấu tranh cách mạng được rút ra từ thực tiễn chiến đấu giản dị mà sâu sắc: chúng nó cầm súng, mình phải cầm giáo. Cụ Mết đại diện cho sức mạnh, ý chí chiến đấu, trí tuệ và nguyện vọng của cộng đồng, là pho sử sống của cộng đồng, có ý thức giữ gìn lịch sử và là người đại diện cho lịch sử nên nhân vật này mang đậm tính sử thi.

Đại diện cho tập thể anh hùng là Tnú – đứa con của dân làng Xô Man, của núi rừng Tây Nguyên. Ngay từ nhỏ, Tnú đã tự thể hiện mình là con người gan góc, dũng cảm: xung phong đi nuôi cán bộ. Khi đi làm giao liên Tnú đã dũng cảm vượt qua bao khó khăn, Tnú không đi theo đường mòn, đường nước êm, mà bao giờ cũng chọn lối đi mà bọn giặc không ngờ tới.

Thế nhưng, trong một lần Tnú rơi vào ổ phục kích, bị giặc bắt, tra tấn rất dã man nhưng Tnú không khai, vẫn hiên ngang và dám thách thức kẻ thù. Tnú là một chiến sĩ có phẩm chất đẹp đã được thử thách qua máu lửa: kiên trường, bất khuất, gan góc, dũng cảm, thủy chung với cách mạng, tinh thần sẵn sàng hy sinh cho sự nghiệp cứu nước. Những vẻ đẹp ấy tiêu biểu cho phẩm chất của cộng đồng.

Sau ba năm ở tù, Tnú vượt ngục trở về làng và đã có một mái ấm gia đình hạnh phúc với Mai. Nhưng thời gian sau bi kịch đã xảy ra, bọn giặc hung bạo đã giết mẹ con Mai, Tnú một lần nữa rơi vào tay giặc, bị tra tấn dã man. Tnú thà hi sinh chứ không chịu đầu hàng, cắn răng chịu đựng đau đớn, mất mát chứ không để kẻ thù khuất phục. Hình tượng Tnú trước giặc thù sừng sững hiên ngang như cây xà nu. Cuộc đời Tnú là khúc ca bi tráng. Số phận cuộc đời và tính cách của Tnú có ý nghĩa tiêu biểu cho cộng đồng nên nhân vật này mang đậm tính sử thi.

Ngoài ra, nhân vật Dít, bé Heng cũng có nét đẹp sử thi. Họ đại diện cho các thế hệ anh hùng nhanh chóng trưởng thành lớn mạnh như cây xà nu, thay thế lớp người đi trước, gánh vác nhiệm vụ lịch sử nối tiếp bước chân cha anh trong cuộc kháng chiến trường kỳ.

Vẻ đẹp sử thi còn thể hiện qua hình thức trần thuật của truyện. Truyện có cách tổ chức trần thuật rất hấp dẫn, hai cốt truyện được lồng vào nhau: chuyện Tnú sau ba năm đi lực lượng về thăm làng và chuyện chiến đấu cách đó ba năm. Cốt truyện chính kể về cuộc đời Tnú và cuộc nổi dậy của làng Xô Man được đẩy vào thời kì quá khứ. Nó được ghi nhớ trong hồi ức của cộng đồng, được soi chiếu bởi , hoài niệm nên thật đẹp. Khi đẩy câu chuyện chiến đấu về thời quá khứ, tác giả đã tạo ra khoảng cách sử thi, để  cho người hôm nay ngưỡng mộ, chiêm bái câu chuyện lịch sử hào hùng và nhân vật anh hùng của cộng đồng ngày xưa. Cách kể giống như cách kể khan (trường ca) của đồng bào Tây Nguyên, bên bếp lửa chung, già làng kể

cho đám con cháu nghe suốt đêm không chán. Không khí kể chuyện rất trang nghiêm, mọi người ngồi tại nhà ưng im lặng lắng nghe, chỉ tiếng suối rì rào xa xa. Thái độ và giọng điệu của người kể rất trang trọng, như muốn truyền vào thế hệ con cháu những trang sử của cộng đồng. Cách trần thuật, giọng điệu, ngôn ngữ trang trọng làm cho câu chuyện được kể càng mang đậm tính sử thi.

Tác giả đã xây dựng những hình tượng có vẻ đẹp lớn lao, hùng vĩ, mang âm hưởng tráng ca: rừng xà nu, đêm đồng khởi… nhờ vậy mà đã tái hiện lại một thời lịch sử oai hùng, tô đậm chất sử thi.

Câu chuyện lịch sử, câu chuyện về người anh hùng đánh giặc được miêu tả; kể lại bởi bút pháp sử thi là thành công của Nguyễn Trung Thành. Rừng xà nu là tác phẩm tiêu biểu cho khuynh hướng sử thi, anh hùng ca của văn xuôi thời kì 1945 – 1975. 

Đánh giá bài viết

Từ khóa tìm kiếm

DMCA.com Protection Status